پسته کوهی که با نام بنه یا پسته وحشی نیز شناخته میشود، یکی از محصولات طبیعی و ارزشمند مناطق کوهستانی ایران بهویژه نواحی زاگرس است. این دانه از درختی به دست میآید که بهصورت خودرو در طبیعت رشد میکند و به دلیل خواص غذایی بالا و طعم خاص، در بسیاری از مناطق مورد استفاده قرار میگیرد.
پسته کوهی دارای مواد مغذی فراوانی مانند آنتیاکسیدانها، ویتامینها و اسیدهای چرب مفید است و در تهیه غذاهای محلی، تنقلات و حتی روغن بنه کاربرد دارد.
این دانه معمولاً دارای دو لایه پوست است:
- پوست نرم بیرونی
- پوسته سخت داخلی
برای دسترسی به مغز بنه، لازم است هر دو لایه جدا شوند. در این مطلب از خشکبار حسینی، کارخانه بنه در شیراز، با روشهای سنتی و خانگی پوست کندن پسته کوهی آشنا میشویم. برای اطلاع از قیمت نیز با ما در تماس باشد :
۰۹۱۷۳۲۳۵۴۹۸
ساختار پسته کوهی
پسته کوهی دانهای کوچک و گرد است که در زمان برداشت دارای پوستی سبز یا قرمز رنگ در لایه بیرونی خود است. این لایه نرم بهراحتی قابل جدا شدن است، اما پس از آن به پوستهای سخت میرسیم که محافظ مغز اصلی دانه است.
در واقع برای استفاده از مغز پسته کوهی باید دو مرحله انجام شود:
- جدا کردن پوست نرم بیرونی
- شکستن پوسته سخت داخلی
پس از طی این مراحل، مغز سبزرنگ و خوشطعم بنه قابل مصرف خواهد بود.
مراحل پوست کندن پسته کوهی
1. جمعآوری و خشک کردن اولیه
پس از برداشت پسته کوهی از درخت، اولین مرحله آمادهسازی آن برای پوستگیری است. دانهها معمولاً تازه و دارای رطوبت هستند و بهتر است ابتدا برای مدتی خشک شوند.
برای این کار، پستههای کوهی را در یک محیط خشک و سایهدار روی پارچه یا سینی پهن میکنند تا رطوبت اضافی آنها کاهش پیدا کند.
نکته:
خشک کردن در معرض نور مستقیم و شدید آفتاب توصیه نمیشود زیرا ممکن است باعث کاهش کیفیت مغز بنه شود.
2. جدا کردن پوست نرم (پوست سبز)
در این مرحله پوست نرم و بیرونی دانه جدا میشود. این کار به چند روش مختلف انجام میشود که در ادامه به رایجترین آنها اشاره میکنیم.
روش سنتی
در بسیاری از مناطق کوهستانی، مردم از روشهای ساده و سنتی استفاده میکنند:
- دانهها داخل یک پارچه ضخیم یا گونی ریخته میشوند.
- سپس پارچه را به آرامی فشار میدهند یا میمالند.
- در اثر اصطکاک، پوست نرم از دانه جدا میشود.
این روش یکی از سادهترین و متداولترین روشها برای جدا کردن پوست بنه است.
روش خیساندن در آب
روش دیگری که در خانه نیز کاربرد دارد، خیساندن دانهها در آب است.
مراحل انجام آن:
- بنهها را چند ساعت داخل آب قرار دهید.
- پس از نرم شدن پوست بیرونی، آن را با دست یا مالش ساده جدا کنید.
این روش باعث میشود پوست بهراحتی از دانه جدا شود و کار پوستگیری سریعتر انجام شود.
3. شستشو و خشک کردن
پس از جدا شدن پوست نرم، دانهها باید شسته شوند تا بقایای پوست و مواد چسبنده روی آنها از بین برود.
بعد از شستشو، پستههای کوهی را دوباره در محیطی خشک و سایه قرار میدهند تا کاملاً خشک شوند.
این مرحله اهمیت زیادی دارد زیرا دانهها باید برای مرحله بعدی یعنی شکستن پوسته سخت آماده شوند.
4. شکستن پوسته سخت
پس از خشک شدن کامل، پسته کوهی دارای پوستهای سخت میشود که باید شکسته شود تا مغز آن استخراج گردد.
چند روش برای این کار وجود دارد:
شکستن دستی
در روش سنتی از ابزارهای ساده استفاده میشود، مانند:
- سنگ کوچک
- گردوشکن
- انبردست
با فشار ملایم، پوسته شکسته میشود و مغز داخل آن قابل جدا کردن است.
بو دادن قبل از شکستن
در برخی موارد، دانهها را کمی حرارت میدهند یا تفت میدهند.
این کار باعث میشود:
- پوسته خشکتر شود
- شکستن آن راحتتر انجام شود
پس از شکستن پوسته، مغز سبز رنگ پسته کوهی به دست میآید.
5. پاک کردن مغز
در مرحله آخر، مغزهای بنه از پوستههای شکسته جدا میشوند. سپس میتوان آنها را برای مصرف نگهداری کرد یا در غذاها و محصولات مختلف استفاده نمود.
مغز پسته کوهی کاربردهای متنوعی دارد، از جمله:
- استفاده به عنوان تنقلات
- افزودن به غذاهای محلی
- تهیه روغن بنه
- استفاده در ترشیها و چاشنیها
نکات مهم در پوست کندن پسته کوهی
برای اینکه فرآیند پوستگیری بهتر انجام شود، رعایت چند نکته مفید است:
- دانهها قبل از شکستن باید کاملاً خشک باشند.
- استفاده از ابزار مناسب باعث میشود مغز کمتر آسیب ببیند.
- نگهداری بنه در محیط خشک و خنک باعث افزایش ماندگاری آن میشود.
- برای طعم بهتر میتوان مغز بنه را کمی تفت داد.
نتیجهگیری
پوست کندن پسته کوهی فرآیندی ساده اما چند مرحلهای است. این کار شامل جدا کردن پوست نرم، شستشو و خشک کردن دانهها، شکستن پوسته سخت و در نهایت استخراج مغز بنه میشود.
این روشها بیشتر بهصورت سنتی در مناطق کوهستانی انجام میشوند و هنوز هم در بسیاری از نقاط ایران رایج هستند. با انجام درست این مراحل میتوان مغز خوشطعم و مقوی پسته کوهی را برای مصرف غذایی یا تهیه محصولات مختلف آماده کرد.
